Blog > Komentarze do wpisu

Analiza transakcyjna

Analiza Transakcyjna (AT) - to stworzona przez Erica Berne'a psychologiczna koncepcja stosunków międzyludzkich, opierająca się na idei wyodrębnienia w Ja trzech współistniejących schematów zachowania i odczuwania przybierających formę:

  • Ja-Dorosły,
  • Ja-Dziecko,
  • Ja-Rodzic.


wikipedia

Analiza transakcyjna to koncepcja psychologiczna interakcji międzyludzkich nazywanych transakcjami. Ludzie komunikują się ze sobą z trzech poziomów zwanych stanami ego; jest to stan Rodzica, Dorosłego i Dziecka. Komunikacja ta może przebiegać bezproblemowo (transakcje komplementarne), z problemami włącznie z zerwaniem kontaktu (transakcje krzyżowe) oraz mieć na celu osiągniecie innego niż oficjalnie wyrażamy efektu (transakcja kątowa i podwójna).

Gry składają sie na wieksze konstrukcje nazwane skryptami życiowymi. Skrypty to różne scenariusze życia ludzkiego, wg. których większość ludzi postanawia żyć już w dzieciństwie. Możliwe jest bezskryptowe życie autonomiczne; zdarza się ono niestety bardzo rzadko, bo żyjemy otoczeniu ludzi, którzy wpływają na nas w znaczący sposób szczególnie we wczesnym dzieciństwie. W zależności od skryptu jaki obraliśmy w życiu, możemy zostać określeni jako zwycięzcy , prawie zwycięzcy  lub jako przegrani. Powszechnie znane jest tez inne, bajkowe nazewnictwo dotyczące nas jako bohaterów skryptów; możemy być książętami, księżniczkami lub żabami. Często nasza ulubiona bajka z dzieciństwa daje nam pierwszą wskazówkę dotyczącą typu naszego własnego skryptu.

Skrypty oznaczają realizację pragnień życiowych i celów napisanych przez inne ważne osoby, już od dzieciństwa poczynając.
Wyznaczają granie w życiu roli pana; lub niewolnika;prześladowcy lub ofiary lub ratownika.

Skrypty życiowe mają zwykle wiodący temat, np.:

  • być najlepszym

  • być niezastąpionym

  • przepraszać, że się żyje

  • dźwigać odpowiedzialność za innych

  • nie dojść do niczego, itp.



Osoby świadomie dążące do autonomii umieją i chcą same określać swój plan życiowy, zgodnie z rzeczywistymi cechami osobowości i potrzebami. Potrafią uświadomić sobie własne możliwości i odrzucić to wszystko, co zmusza je do życia w ograniczonych przez kogoś, czy coś - ramach. 

Analiza transakcyjna została wprowadzona do psychologii przez Erica Berna. Koncepcja opiera się na analizie trzech podstawowych obszarów naszych zachowań.

Pierwszy z nich to Stan Ja Rodzic. Korzystając z tego stanu w kontaktach z innymi: ustalamy normy i granice, w jakich chcemy funkcjonować lub krytykujemy. Dajemy wsparcie lub stajemy się nadmiernie „opiekuńczy”, a tym samym umożliwiamy lub uniemożliwiamy samodzielność ludzi z naszego otoczenia.

Kolejny Stan to Ja Dziecko. To te nasze zachowania, dzięki którym uruchamiamy naszą spontaniczność, kreatywność, wyrażamy emocje. Ten stan to również nadmierne podporządkowanie, kłamstwa, manipulacja.

Trzeci stan – to Ja Dorosły. Rozwijając ten sposób zachowań, świadomie podejmujemy decyzje i bierzemy odpowiedzialność za nasze działania. Stajemy się asertywni. Rozwijamy umiejętność rozwiązywania sytuacji trudnych, konfliktowych nie pod wpływem emocji, czy z góry narzuconych norm, ale dzięki umiejętności wzięcia odpowiedzialności za nasze działania i decyzje.

Analiza transakcyjna pozwala przyjrzeć się, z jakich powodów z niektórymi osobami trudno nam jest znaleźć wspólną płaszczyznę porozumienia. Pozwala też zobaczyć, z jakiego powodu w niektórych sytuacjach zachowujemy się w bardzo powtarzalny sposób, który w efekcie okazuje się być nieskuteczny.

sobota, 12 czerwca 2010, arwen-a
Tagi: refleksje